Mannen moeten holbewoner en vrouw tegelijk zijn.

Geschatte tijd om tekst te lezen:5 minu(u)t(en)

Anno 2017 is mannelijkheid een overwegend negatief begrip geworden: dominant, gewelddadig, status-belust en seksueel agressief.  Wat betekent het om man te zijn anno nu?  In hun voorstelling De Man is Lam onderzoeken Lucas de Man, Ahmet Polat en Rashif el Kaouivia theater, beeld en geluid de positie van de man in de 21e eeuwse maatschappij.

Bij de Grieken en de Romeinen valt op als je de geschiedenis van toen tot nu bekijkt,  dat geschiedschrijving vóór de 20e eeuw bijna uitsluitend door mannen werd gedaan. Het grappige is dat er juist daarom weinig over mannelijkheid werd geschreven. Mannelijkheid was de vanzelfsprekende standaard en werd gezien als iets natuurlijks. Alle ‘anderen’, zoals vrouwen, anders gekleurden en anders geaarden, vormden vanuit dat perspectief de uitzondering en waren problematisch. Maar over mannen werd niet expliciet gesproken, omdat zij de impliciete norm waren. Wat een goede man was, moest je afleiden uit teksten over ‘gebrekkige’ mannen. De man werd een blinde vlek voor zichzelf. Terwijl vrouwen zich in de feministische golven hebben geherpositioneerd, hebben mannen dat nog onvoldoende gedaan. We hebben het over ons heen laten komen.

Wat anno 2017 opvalt, is dat mannelijkheid een overwegend negatief begrip is geworden. Voor het eerst in de geschiedenis is het een probleem om man te zijn. Daarbij verwijst de theatermaker naar het begrip ‘toxic masculinity’, een hot button-term die in de Angelsaksische wereld tot verhitte discussies leidt. Het begrip is een kritiek op het stereotyperen van mannen als dominant, onderdrukkend, gewelddadig, status-belust en seksueel agressief. Mannen worden geacht zich mannelijk te gedragen, wat niet alleen schadelijk is voor hun omgeving, maar ook voor henzelf. Bekende voorbeelden van personen die dit giftige mangedrag belichamen zijn natuurlijk president Trump, Poetin en Erdoğan.

Trump behoeft bijna geen uitleg: of het nu gaat om vrouwen by the pussy te grijpen, of zijn agressieve houding ten opzichte van al wie niet blank en penisloos is. Denk ook aan Erdogan: “Onze religie [islam] kent de vrouw een duidelijke positie toe: moederschap. Sommige mensen begrijpen dat, andere niet. Je kan dit niet aan feministen uitleggen, omdat zij het concept van moederschap niet accepteren.”

Het beeld van het soort mannelijkheid dat we verstaan onder toxic is hiermee duidelijk.  Dit botst met het  beeld van de man dat in het boek Fifty Shades of Grey wordt ten toon gespreid.

De aantrekkelijke eigenschappen van Christian Grey ‘and why women love them’, staan opgesomd op de dating site The Attractive Man, die naar eigen zeggen al meer dan 7000 mannen geholpen heeft met hun ‘dating game’. Overwegend zijn dit eigenschappen zoals dominantie, jaloezie, macht. Het personage Grey belichaamt dezelfde eigenschappen die worden toegeschreven aan toxic masculinity. Christian Grey is een giftige man, en tegelijkertijd een masturbatie-fascinatie van miljoenen vrouwen wereldwijd.

„Reclame bevestigt clichés. Onderzoek wijst uit dat er de afgelopen zeven jaar drie keer zoveel reclames waren waarin man en vrouw als stereotype worden neergezet als twintig jaar geleden. Terwijl de emancipatiegolf doordendert, wil reclame ons terugbrengen naar de oude verhoudingen.”

En dat betekent dat er een reëel probleem is: „Reclamemakers weten – jammer genoeg beter dan kunstenaars – wat er leeft onder de mensen. Dan krijg je dus een reclame voor gezichtscrème voor mannen, waarin een man hout hakt in het bos, tot zijn hipsterbaard vol schilfers zit. Pas dan, als hij heeft laten zien een überman te zijn, ontstaat er ruimte om crème op te doen. Pas dan is crème smeren gepast.

Op momenten van sociale hervormingen komen er vaak boeken uit die de traditionele rolpatronen in twijfel trekken. Zelden loopt het goed af met het hoofdpersonage. Misschien is Fifty Shades of Grey wel een soort sensatieroman, zoals de Franse roman Madame Bovary dat in de 19e eeuw ook was. We staan op een punt van herpositionering waarin we ruimte hebben gecreëerd voor de vraag: willen we eigenlijk giftige mannen in de politiek? Met Christian Grey grijpen we terug naar een manbeeld dat niet meer bestaat of niet meer hoort te bestaan.

Binnen de seksuologenwereld spreekt men van de ‘mannenparadox’: vrouwen willen in een relatie een begrijpende, luisterende man, die helpt met de kinderen en het huishouden; maar in bed verlangen zij juist naar een man die de touwtjes in handen neemt en letterlijk ‘neemt’ en het beest in zichzelf naar boven brengt. ‘Een moderne man die niet bang is voor zijn oerkant. Iedere man, ieder mens heeft een beest in zich leven.’

Een correcte man duwt bij het zoenen het hoofd van de vrouw niet naar beneden om aan te geven dat hij orale seks wil. Sterker, een echte, goede man laat zich helemaal niet pijpen, dacht Lucas De Man jarenlang. Tot hij een vriendin kreeg die zijn voorkomendheid in bed beu werd. Ze stelde het wel op prijs, maar de seks mocht ook wel eens wat ruwer, spontaner, wilder.

Lucas de Man, Ahmet Polat en Rashif el Kaoui maakten daarom De Man Is Lam en deden onderzoek in theater, beeld en geluid. Volgens Lucas, Ahmet en Rashif verkeert de man in crisis: het is niet meer duidelijk wat het vandaag de dag betekent om man te zijn. Daarom deden zij uitgebreid onderzoek naar mannelijkheid: ze interviewden meer dan honderd mannen en verslonden onderzoeken.

De maatschappij emancipeert aan alle kanten, maar de man emancipeert niet mee. Er bestaan nog altijd twee extremen: de oerman vol testosteron en de zachtaardige, lieve man die je vooral in de Randstad vindt. Met De Man Is Lam onderzoeken zij de ruimte daar tussen. De mannenparadox? We verwachten van mannen dat ze hun gevoelens tonen, rekening houden met hun partner, veel praten. Dat werkt niet in bed, als je continu vraagt wat er nu moet gebeuren en of ze dit wel lekker vindt. Een vrouw denkt: doe het gewoon. Plotseling wordt daar wèl een oermanversie verwacht. De makers zijn absoluut voor gelijkwaardigheid en vinden het belachelijk dat vrouwen nog altijd minder betaald krijgen dan mannen. Maar absolute gelijkheid bereik je simpelweg niet: biologisch en cultureel is er een verschil. Genderneutraalheid is bullshit. Het is veel complexer en dat zie je in De Man Is Lam.’

De man moet zijn agressie kunnen sturen en tonen. Agressie is een deel van wie hij is. Het gaat erom hoe je je agressie vormgeeft. Kracht is fantastisch. Maar je moet kracht niet inzetten om onmacht te compenseren.

Er wordt gezegd dat vrouwen beter over hun emoties kunnen praten. „Dat is niet zo. Ze kunnen vooral méér over hun emoties praten.” Tijdens de interviews zag De Man vele vormen van mannelijke kwetsbaarheid. Zijn favoriet is een autosloper, „een beer van een vent”, die een kind met het syndroom van Down kreeg. „Hij was er eerst kapot van dat het kind niet gezond was. Maar nu neemt hij het mee naar zijn werk. Sommige clichés zijn waar: ze maken stomme grappen over seks en ze wassen hun handen met zuivere olie. Maar tegelijk zijn ze superlief en zorgzaam.”

Over de vleugellamme man maakten ze vrolijke, multimediale voorstelling De Man Is Lam, waarin ze trachten mannelijkheid opnieuw te definiëren. De Man vertelt geestig-pijnlijke persoonlijke verhalen in combinatie met foto’s en films van Ahmet Polat (in 2015 Fotograaf des Vaderlands) en podcasts van audio-kunstenaar Rashif El Kaoui. De podcasts bevatten delen van de 128 interviews met mannen die De Man en El Kaoui hielden over de vraag hoe het is om man te zijn.

Bronnen

https://www.brainwash.nl/waarom-mannen-hun-eigen-feminisme-nodig-hebben/rashif-el-kaoui

https://www.cjp.nl/blog/2017/03/help-de-man-heeft-een-crisis/78830/

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/04/05/man-kijk-het-beest-in-jezelf-aan-7964836-a1553349

© De copyrights van de hier weergegeven tekst rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve redenen. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke schendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. Deze website is reclamevrij en heeft geen inkomsten van welke aard ook.

Ook interessant om te lezen!