Jongeren, seks en online media : praat erover

Geschatte tijd om tekst te lezen:5 minu(u)t(en)

Weten ouders, hulpverleners, opvoeders of leerkrachten wat een kind online doet? Op welke sociale netwerken zijn ze actief? Met wie zijn ze bevriend? Beseffen we voldoende dat sociale media ook geseksualiseerde media zijn?
seks

Kinderen en jongeren zijn gek van online media. Via allerlei internetplatformen treden ze snel in interactie met elkaar en met de wereld. Het gaat over weblogs, YouTube, Vimeo, Facebook, wiki en andere.

Vooral sociale media zijn populair. Hier kan men onderling contact hebben via tekst, beeld, klank of games, zonder of met slechts geringe tussenkomst van een redactie.

Volgens Child Focus is in België ongeveer 40% van de kinderen tussen negen en twaalf jaar ingeschreven op een sociale website. In Nederland gaat het om 70%. Vanaf de puberteit gaat het zelfs om bijna 100%. Volgens KidsOnline is de gemiddelde leeftijd waarop men de eerste stappen in de wereld van de sociale media zet, ongeveer acht tot negen jaar.

Pubers voelen zich massaal aangetrokken tot sociale media omwille van de dynamische interacties. Zij groeien op met een haast aangeboren interesse voor het onlinegebeuren.

Ze worden daarom al eens ‘screenagers’ genoemd. Deze samentrekking van ‘screen’ en ‘teenager’ duidt op de vlotheid waarmee jongeren technologie aanwenden om met elkaar in verbinding te staan en elkaar te ‘liken’.

Hierbij lijkt een ongezonde gedragscomponent niet ver weg te zijn. Volgens sommige psychologen kan deze sterke behoefte aan interactie en zich steeds verbonden willen voelen met elkaar, wijzen op een obsessieve en compulsieve aandoening.

Op zich is deze hang naar likes niet abnormaal. Ook in het leven zonder sociale media doet dit zich voor. Jonge mensen zijn op zoek naar zichzelf via de anderen. Populariteit is dan niet enkel een barometer voor sociaal succes, maar ook een vorm van zelfontplooiing.

….

Jongeren kunnen voor zichzelf een gevaar vormen indien zij door frequent contact met geseksualiseerde media aan het eigen zelfbeeld gaan twijfelen. Ze beschouwen hun lichaam als minderwaardig tegenover wat er getoond wordt.
Seksueel getinte beelden

Uit onderzoek van Sensoa blijkt dat jongeren regelmatig met seksueel getinte beelden te maken krijgen en actief op zoek gaan naar seks en porno. Dit behoort tot op zekere hoogte tot de hedendaagse kanalen om het zelf- en seksuele lichaamsbeeld te ontdekken. Toch mogen we niet goedgelovig stellen dat het hier sowieso bij zal blijven.

Het feit dat men zich met groot gemak toegang kan verschaffen tot porno doet ernstige vragen stellen. Naast een interessante en handige bron van informatie, kunnen de nieuwe media ook een ernstig gevaar inhouden voor de psycho-seksuele en relationele ontwikkeling van jonge mensen.


Op zich is het geen probleem dat jongeren in seks en porno geïnteresseerd raken. Wel dat ze hiermee ongevraagd, veelvuldig en op een eenzijdige manier mee overspoeld worden. Bloot lijkt niet de grootste boosdoener, wel het seksueel geïdealiseerde en gereduceerde lichaamsbeeld. Vrouwen zijn slank, breekbaar en een lustobject, mannen zijn zwaar gespierd en op seks belust.

Zonder het te beseffen, stemt men het eigen lichaam af op de lichamen die men in sociale media ziet. Het eigen lichaam wordt afgewogen aan de lichaamsbeelden uit de online cultuur. Dit staat bekend als de seksuele objectiveringstheorie.
….

Jonge mensen halen hun informatie over seks en relaties eerst en vooral op het internet. Media-opvoeding zal dan ook per definitie seksuele opvoeding zijn.
….

Jongeren die herhaaldelijk in aanraking komen met seksueel getinte beelden, gaan sneller actief op zoek naar dergelijk materiaal. Een vijfde van de elf- en twaalfjarigen geeft aan dit te doen. Bij dertien- en veertienjarigen loopt dit op tot één op vier. Bij de zestienjarigen gaat het om ongeveer de helft.


Man als dominant, vrouw als lustobject

Wat we weten is dat deze geseksualiseerde beelden vaak dezelfde kenmerken hebben. Mannen worden voorgesteld in een seksueel dominante rol, vrouwen als te veroveren lustobject of als zeer verleidelijk. Het lijkt alsof vrouwen hardhandig mogen aangepakt worden.

Van veilige seks en romantiek is geen sprake. Vrouwen uitschelden en beschimpen is een standaardcode, veeleer dan strelen, zoenen en lieve dingen zeggen. Hierdoor worden jongeren verdraagzamer met betrekking tot de verkrachtingsmythe.

Jongens identificeren zich vaak met vrouwonvriendelijk seksueel machogedrag. Meisjes lijken meer dan jongens te beseffen dat zoiets ongehoord is. Toch protesteren ze weinig. We moeten ons ernstige vragen stellen over de impact op de seksuele beeldvorming en gedragscultuur bij jongeren.

Ouders doen er goed aan om een open houding en gezonde interesse te tonen in de leefwereld van hun kind. Ook over hun surfgedrag. Zo leert het kind nadenken over wat het wil en over wat niet door de beugel kan. Ze worden beter voorbereid op het maken van keuzes. Dat leidt tot veiliger relationeel en seksueel gedrag.

Een kruistocht voeren tegen het geseksualiseerde en pornografische karakter van sociale media heeft geen zin. Het is zinvoller jonge gebruikers mediawijs te maken. Hiervoor moeten wij zelf eerst voldoende bewust zijn van de seksuele impact van de sociale media. Vragen zoals: ‘Hoe was het op Facebook vandaag?’ en ‘Wat vind je van sexting?’ zijn noodzakelijk in gesprekken met kinderen en jongeren.
Kwetsbaar

Gelukkig blijkt uit onderzoek dat kinderen en jongeren met een stabiele thuissituatie, een gezonde persoonlijkheid en geen psycho-seksuele trauma’s veel minder kwetsbaar zijn voor dergelijke beelden. Zij imiteren niet zomaar alles wat ze voorgeschoteld krijgen en denken hierover kritisch na. Hun sociaal mediagebruik is gezonder dan dat van jongeren die een grotere kwetsbaarheid vertonen, met persoonlijkheidsproblemen kampen of uit een getraumatiseerde context komen.

Van kinderen en jongeren die opgroeien in een context van intrafamiliaal geweld weten we dat ze kwetsbaarder zijn om slachtoffer te worden van allerlei vormen van online en ander seksueel geweld. Ook alcohol- en druggebruik of spijbelgedrag doen jongeren sneller overgaan tot seksueel risicogedrag. Zij identificeren zich sneller met dit over-geseksualiseerd materiaal. Ze vertonen meer imitatiegedrag dan jongeren met een stabiel of lineair ontwikkelingsparcours.

Ouders, opvoeders, hulpverleners en iedereen die met kinderen en jongeren werkt of in contact komt, moeten hun verantwoordelijkheid opnemen om de samenleving te behoeden voor seksisme. Sociale media-opvoeding moet tegelijk seksuele opvoeding zijn. Deze voorziet mensen van gezonde bouwstenen om kritisch om te gaan met het online-gebeuren. We moeten daarom explicieter investeren in seksuele opvoeding, seksualiteit meer ter sprake te brengen in het onderwijs, vormingscursussen en media.

Breng het gebruik van sociale media ter sprake in je gesprekken met jongeren en ouders. Vraag er naar dat ze sociale media gebruiken terwijl jij er bij bent. Zo kan je aan de hand van wat je te zien krijgt de reflectie opstarten. In een gesprek over lichaamsbeeld of seksualiteit kan je vragen om te laten zien waar men zijn info haalt of welke sites men bezoekt.

Op deze manier wordt de digitale kloof tussen hulpverlener en cliënt kleiner en kan gepaste en praktische hulpverlening op maat aangeboden worden.

Bronnen en integrale artikel

Koen Baeten http://sociaal.net/analyse-xl/jongeren-seks-en-online-media/

© De copyrights van de hier weergegeven tekst rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve redenen. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke schendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. Deze website is reclamevrij en heeft geen inkomsten van welke aard ook.

Ook interessant om te lezen!