Seks- en relatieonderzoek

Grootouders evolutionair gezien.

Seks in de toekomst?
Langer leven met kinderen na je dertigste

Veel weten we niet over de relaties tussen grootouders en hun nageslacht. Tot eind vorige eeuw werden ze stiefmoederlijk bedeeld in de sociale wetenschappen. Pas nu de gouden generatie van de babyboomers het grootouderschap bereikt – en daarvan door de toegenomen levensverwachting lang kan genieten – raken ze ‘in’.

senior, elderly, people

pasja1000 (CC0), Pixabay

Daarmee ontstaat ook hernieuwde belangstelling voor de ‘grootmoederhypothese’, die oma in een glanzend evolutionair daglicht plaatst. Bijna alle gewervelde dieren sterven als ze niet meer vruchtbaar zijn, maar mensenvrouwen leven na de menopauze steeds langer door. Daardoor kunnen zij assisteren bij het grootbrengen van kleinkinderen, brengen ze wijsheid en ervaring over en vergroten ze de ‘fitness’ van het nageslacht. Een evolutionair voordeel dat het succes van de mens ten opzichte van andere diersoorten kan helpen verklaren.

Inderdaad is er een samenhang aangetoond tussen grootouderschap en kindertal, volgens socioloog Pearl Dykstra. De beslissing om kinderen te krijgen, wordt eerder genomen als steun van grootouders beschikbaar is. Traditioneel fungeerden opa’s en oma’s, als ze nog leefden en gezond waren, als een soort inval-ouders. Vooral oma werd vaak te hulp geroepen als moeder werkte of ziek was.

Over de jaren die vrouwen nog leven na hun menopauze is al veel onderzoek verricht. Immers: evolutionair lijken onvruchtbaren  niet interessant en het komt voor zover bekend ook alleen maar bij mensen en walvissen voor. Er bestaat echter de zogenoemde ‘grootmoederhypothese’. Deze aanname zou weleens wetenschappelijk onderbouwd kunnen worden. Oudere vrouwen vergroten namelijk de kans op overleven van hun nageslacht.

Zo blijkt uit onderzoek van Carla Aimé en collega’s van het ‘Institute of Evolutionary Sciences’  in Montpellier, dat in PLOS Computational Biology is gepubliceerd.

Het is evolutionair voordelig als grootmoeders hun energie steken in de ondersteuning van hun kinderen en kleinkinderen in plaats van hun eigen verdere voortplanting. Bovendien kunnen ze door hun kennis en ervaring de groep helpen om gezonder te zijn en beter te overleven. De wetenschappers verklaren de jaren na de menopauze dus niet als een bonus, maar als een evolutionaire strategie.

Grootouders zijn dus terug in hun rol als plaatsvervangende opvoeders, maar van het gedelegeerd ouderlijk gezag dat ze vroeger konden uitoefenen, is weinig meer over. Opa en oma hebben nog maar één eigenschap: ze zijn lief…

Zorgen voor de kleinkinderen doet overigens voor de grootouders zelf goed. Het doet de kans op sterven met 37 procent afnemen. Het omgekeerde geldt ook: “Geen contact hebben met de kleinkinderen kan dus slecht zijn voor de gezondheid”, zegt hoofdauteur van de studie, Sonja Hilbrand.

Voor het onderzoek werden 500 oudere mensen tussen 70 en 103 jaar bevraagd. Een deel was grootouder die occasioneel zorgde voor de kleinkinderen, een ander deel had geen kleinkinderen maar hielp wel en een deel was grootouder, maar zorgde niet voor de kinderen. Grootouders die de voornaamste zorgverlener zijn voor de kleinkinderen, werden niet in het onderzoek opgenomen

Tien jaar na de start van het onderzoek was de helft van de grootouders die zorgden nog in leven. Bij de grootouders die niet zorgden, was de helft al na vijf jaar overleden. Over twintig jaar bekeken leefden de babysittende grootouders een derde langer.

Het effect bleef bestaan na controle voor leeftijd, fysieke gezondheid, socio-economische status en verschillende kenmerken van de kleinkinderen. De verschillen in sterfte zijn dus niet te wijten aan een slechtere gezondheid of hogere leeftijd bij de grootouders die niet zorgen.Nog opvallender: hetzelfde geldt voor kinderloze senioren die hun kinderen hielpen (bijvoorbeeld met het huishouden). Het effect van helpen blijft dus niet beperkt tot bloedverwanten.

Het is al langer bekend dat grootouders positief effect ondervinden van kleinkinderen. Het zogenoemde ‘oma-effect’ zou een evolutionair overblijfsel zijn: grootouders waren nodig om de soort te helpen overleven. De effecten daarvan zouden nog steeds doorwerken in ons lichaam. Dat je tegelijk ook fysiek en mentaal bezig blijft, speelt wellicht ook een rol.

“Een bescheiden niveau van zorgen voor kinderen, heeft een positief effect op de gezondheid”, zegt onderzoeker Ralph Hertwig. Al moet iedereen voor zichzelf beslissen hoeveel ‘af en toe’ betekent. Als je geen stress voelt, dan doe je iets goed voor de ander én voor jezelf.

Bronnen

http://relatie.blog.nl/onderzoek/2017/07/22/het-evolutionaire-belang-van-omas

https://www.groene.nl/artikel/opa-en-oma-passen-op-de-kleintjes

https://www.goedgezind.be/55-plussers/senioren-gezondheid/af-en-toe-zorgen-kleinkinderen-doet-grootouders-langer-leven/

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge

Deze website bevat info die mogelijks niet geschikt is voor kinderen. U bevestigt minstens 16 jaar te zijn. Deze website gebruikt cookies. U gaat daarmee akkoord.

error: Copyrighted by original authors. Copyright bij oorspronkelijke auteurs.