Gaslighting een vorm van relationele terreur

Wraakporno
Scheidingspercentage en de job die je uitoefent

Bron https://en.wikipedia.org/wiki/Gaslighting#/media/File:Gaslight_1944_trailer(4).jpg

Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie waarbij de pleger erop uit is zijn slachtoffer (tegenstander) mentaal te ontredderen. Dit probeert de pleger te bewerkstelligen door bij het slachtoffer twijfel te zaaien aan het eigen gezonde verstand. De gaslighter zal de werkelijkheid glashard ontkennen, of precies het tegendeel beweren van eerder door hem gedane uitspraken. De term is afkomstig van de titel van het gelijknamig toneelstuk Gaslight, dat ook meermalen verfilmd is. De term wordt ook gebruikt in wetenschappelijke, psychologische literatuur en in de politieke journalistiek.
Twee voorbeelden uit de gelijknamige film

De echtgenoot draait zo nu en dan het gaslicht lager. De vrouw merkt dit op, maar de man ontkent in alle toonaarden, en suggereert herhaaldelijk dat ze de laatste tijd wat bijziend overkomt. De vrouw gaat twijfelen totdat ze uiteindelijk gelooft dat niet het licht zwakker wordt, maar haar eigen ogen.
De echtgenoot verstopt een schilderijtje. Wanneer de vrouw er tegen hem over begint, weet hij van niets. Als de vrouw er niet is, hangt hij het schilderij terug. Ze is verbaasd wanneer ze het ineens opnieuw ziet hangen. Ze informeert ernaar bij het personeel, maar die weten van niets. Vervolgens ontkent de echtgenoot dat het gesprekje zo plaatsvond. Het ging over het schilderijtje, maar niet dat het weg zou zijn. Hij voegt eraan toe dat hij zich zorgen maakt, dat ze naar een dokter moet en dat hij vreest dat er iets met haar geheugen of verstand is. Haar zelfbeeld brokkelt verder af.

Gaslighten (er is geen echt Nederlandse term voor) is wat er gebeurt als iemand onjuiste informatie doorgeeft, waardoor je zelfvertrouwen en functioneren ondermijnd worden. Klein voorbeeldje: je partner zegt niet gewoon ‘de melk is op’, maar verkondigt geïrriteerd: ‘Je hebt de melk weer opgemaakt, zie ik.’ Als je vraagt of hij het misschien iets neutraler kan zeggen, krijg je een smalende opmerking over hoe overgevoelig je bent.

‘Ik hèb de melk volgens mij helemaal niet opgemaakt,’ zeg je even later, waarop hij nijdig zegt: ‘Nou, dat ben je dan zeker vergeten.’

Ineens weet je het niet meer zeker. Heb je de melk opgemaakt? Maar hoe kan het dan dat je dat niet meer weet? Waarom überhaupt die irritatie, heb je iets verkeerd gedaan? Ben je echt overgevoelig?

Overigens: de melk ís dus helemaal niet op, zie je als je zelf voor de koelkast staat om een boodschappenlijstje te maken. Er staat gewoon nog een vol pak naast de yoghurt.

Je denkt waarschijnlijk eerst: ‘Waar gáát dit over?’ en daarna: ‘Ben ik nou gek?’

De term komt voort bijgevolg uit de systematische psychologische manipulatie van een slachtoffer door haar man in Patrick Hamilton’s toneelstuk Gas Light uit 1938 en de filmaanpassingen die in 1940 en 1944 zijn uitgebracht.

In het verhaal probeert de man zijn vrouw en anderen ervan te overtuigen dat ze krankzinnig is door kleine elementen van hun omgeving te manipuleren en erop te staan ​​dat ze zich vergist, dingen verkeerd herinnert of waanideeën maakt wanneer ze op deze veranderingen wijst.

De titel van het stuk verwijst naar hoe de beledigende echtgenoot langzaam de gaslichten in hun huis dimt, terwijl hij doet alsof er niets is veranderd, in een poging zijn vrouw aan haar eigen perceptie te laten twijfelen. Verder gebruikt hij de lichten op de afgesloten zolder om in het geheim te zoeken naar juwelen van een vrouw die hij heeft vermoord.

Hij maakt harde geluiden terwijl hij zoekt, inclusief praten tegen zichzelf. De vrouw vraagt ​​haar man herhaaldelijk om haar percepties over de dimlichten, geluiden en stemmen te bevestigen, maar in weerwil van de realiteit blijft hij volhouden dat de lichten hetzelfde zijn en in plaats daarvan is zij het die gek wordt. Hij is van plan haar te laten beoordelen en te laten opnemen op een psychiatrische instelling, waarna hij in staat zal zijn een volmacht over haar te krijgen en effectiever te zoeken naar de juwelen.

De term “gaslighting” wordt sinds de jaren zestig in de volksmond gebruikt  om pogingen te beschrijven om iemands perceptie van de werkelijkheid te manipuleren. De term wordt sinds de jaren zeventig gebruikt om dergelijk gedrag in de psychoanalytische literatuur te beschrijven. In een boek uit 1980 over seksueel misbruik van kinderen vatte Florence Rush George Cukor’s Gaslight (1944) samen op basis van het toneelstuk en schreef: ‘Zelfs vandaag de dag wordt het woord ‘gaslighting’ gebruikt om een ​​poging te beschrijven om andermans perceptie van de werkelijkheid te vernietigen.’

Gaslighten is de creatie van twee mensen: een gaslighter die verwarring en twijfel zaait, en een gaslightee die bereid is om aan zijn of haar eigen manier van kijken te twijfelen om de relatie in stand te houden.’

Kenmerken

Bij gaslighting is een persoon, of een groep personen, de dader en een tweede persoon, het slachtoffer, betrokken. Het kan bewust of onbewust zijn, en wordt heimelijk uitgevoerd zodat het resulterende emotionele misbruik niet overdreven grof is.

Gaslighting hangt af van “eerst het slachtoffer ervan te overtuigen dat zijn denken vervormd is en ten tweede hem ervan te overtuigen dat de ideeën van de dader de juiste en ware zijn”. Gaslighting veroorzaakt cognitieve dissonantie bij het slachtoffer, “vaak behoorlijk emotioneel geladen cognitieve dissonantie” ,  en laat het slachtoffer zijn eigen denken, perceptie en realiteitstesten in twijfel trekken, en daardoor de neiging hebben om een ​​laag zelfbeeld en verontrustende ideeën en affecten op te roepen, en kan het de ontwikkeling van verwarring, angst, depressie en in sommige gevallen zelfs bevorderen psychose. Nadat het slachtoffer het vertrouwen in de mentale capaciteiten heeft verloren en een gevoel van aangeleerde hulpeloosheid heeft ontwikkeld,  worden ze vatbaarder voor de controle van de dader.Slachtoffers zijn doorgaans mensen met minder macht en gezag en in een afhankelijksheidspositie.

De rol van slachtoffer of slachtoffer kan binnen een bepaalde relatie schommelen, en vaak is elk van de deelnemers ervan overtuigd dat zij het slachtoffer zijn.  Wanneer een groep mensen optreedt als slachtoffer, doet gaslighting zijn schade aan door de “kleine, vaak onzichtbare acties van de groepsleden die kracht hebben door hun accumulatie en versterking”. Gaslighting is door individuen en groepen gebruikt voor “het verkrijgen van interpersoonlijke en sociale controle over het psychisch functioneren van andere individuen en groepen”.

Het illusoire waarheidseffect, een fenomeen waarbij een luisteraar iets gaat geloven, voornamelijk omdat het zo vaak is herhaald, kan bij een gaslighting bij een slachtoffer opkomen.

Psychoanalytische verklaring

In een artikel uit 1981 betogen psychoanalytici Victor Calef en Edward Weinshel dat gaslighting de projectie en introjectie (de “overdracht”) van psychische inhoud van de dader naar het slachtoffer inhoudt. De paranormale inhoud omvat affecten, percepties, impulsen, weerstanden, fantasieën, wanen, conflicten. De auteurs onderzochten verschillende redenen waarom de slachtoffers “de neiging hebben om op te nemen en te assimileren wat anderen naar buiten brengen en erop projecteren”, en concludeerden dat gasverlichting “een zeer complexe, zeer gestructureerde configuratie kan zijn die bijdragen omvat van vele elementen van de psychische apparaat “.

Bij persoonlijkheidsstoornissen

Sociophaten  en narcisten gebruiken vaak gaslighting-tactieken om hun slachtoffers te misbruiken en te ondermijnen. Sociophaten overschrijden consequent sociale zeden, overtreden wetten en exploiteren anderen, maar zijn doorgaans ook overtuigende leugenaars, soms charmante mensen, die consequent wangedrag ontkennen. Sommigen die het slachtoffer zijn geworden van sociophaten, kunnen dus twijfelen aan hun eigen perceptie. Sommige echtelijk beledigende echtgenoten kunnen hun partners oplichten door ronduit te ontkennen dat ze gewelddadig zijn geweest. Gaslighting kan voorkomen in ouder-kindrelaties, waarbij beide ouders, kinderen of beiden tegen elkaar liegen en proberen de perceptie te ondermijnen.

In romantische relaties

In interpersoonlijke relaties moet de dader “gelijk hebben” om “hun eigen zelfgevoel te behouden” en “[hun] gevoel van macht in de wereld te behouden”; en het slachtoffer laat de dader “hun realiteitsbesef definiëren”, aangezien het slachtoffer “hen idealiseert” en “[hun] goedkeuring vraagt”.

De psychologische manipulatie kan inhouden dat het slachtoffer het eigen geheugen, perceptie en gezond verstand in twijfel trekt. De dader kan de ervaringen van het slachtoffer met minachtende taal ongeldig maken: ‘Je bent gek. Wees niet zo gevoelig. Wees niet paranoïde. Ik maakte maar een grapje … ik maak me zorgen; ik denk dat je niet goed bent . ”

Psychologen Jill Rogers en Diane Follingstad zeiden dat dergelijke uitspraken schadelijk kunnen zijn voor de resultaten van de geestelijke gezondheid van het slachtoffer. Ze beschreven psychologisch misbruik als “een reeks aversieve gedragingen die bedoeld zijn om een ​​individu te schaden door middel van dwang, controle, verbaal misbruik, toezicht, isolatie, bedreiging, jaloezie, vernedering, manipulatie, iemand behandelen als een minderwaardig, het creëren van een vijandige omgeving, verwonding een persoon met betrekking tot hun seksualiteit en / of trouw, emotioneel en / of fysiek achterhouden van een partner “.

Gaslighting is waargenomen in sommige gevallen van echtelijke ontrouw: “Therapeuten kunnen bijdragen aan het leed van het slachtoffer door de reacties van [het slachtoffer] verkeerd te labelen. […] Het gaslichtgedrag van de echtgenoot biedt een recept voor de zogenaamde ‘zenuwinzinking’ voor sommige [slachtoffers] [en] zelfmoord in enkele van de ergste situaties. ”

In hun artikel uit 1988 “Gaslighting: A Marital Syndrome” bestudeerden psychologen Gertrude Zemon Gass en William Nichols de buitenechtelijke affaires van mannen en hun gevolgen voor hun vrouwen.  Ze beschreven hoe een man kan proberen zijn vrouw ervan te overtuigen dat ze zich dingen voorstelt in plaats van een affaire toe te geven: ‘een vrouw neemt een telefoontoestel op in haar eigen huis en hoort per ongeluk haar man en zijn vriendin een afspraak maken terwijl hij bezig is een zakenreis.” Zijn ontkenning daagt het bewijs van haar zintuigen uit: “Ik was niet aan de telefoon met een vriendin. Je moet gedroomd hebben.”

Rogers en Follingstand onderzochten de ervaringen van vrouwen met psychologisch misbruik als een voorspeller van symptomen en klinische niveaus van depressie, angst en somatisatie, evenals zelfmoordgedachten en levensfunctioneren. Ze concludeerden dat psychologisch misbruik de resultaten van de geestelijke gezondheid van vrouwen beïnvloedt, maar de waargenomen negatieve veranderingen in iemands eigenschappen, problematische relatieschema’s en responsstijlen waren sterkere indicatoren van de resultaten van de geestelijke gezondheid dan het daadwerkelijke misbruik.

Psychotherapeut Stephanie Moulton Sarkis legde uit dat er “een zekere hoeveelheid cognitieve dissonantie nodig is om verbonden te blijven met een persoon die aan gaslighting doet” en dat “de gezondste manier om cognitieve dissonantie op te lossen” in dergelijke situaties inhoudt “jezelf verlaten of distantiëren van de dader”.

Neem een man die is vreemdgegaan. Zijn vrouw heeft e-mails gevonden in zijn computer die dat bewijzen. De man is zich ervan bewust dat hij fout zit, maar zit ermee dat hij ontmaskerd is. Dan kan hij doelbewust besluiten om niet zozeer in te gaan op zijn bedrog, maar volledig te focussen op haar gebrek aan vertrouwen in hem. Waarom keek zij überhaupt in zijn computer? Als er zo weinig vertrouwen is, wat is hun relatie dan waard? Haar gevoel dat zij zo weinig vertrouwen heeft neemt de overhand. Als het gaslighten steeds gebeurt, denkt zij misschien zelfs wel dat het haar eigen schuld is dat hij haar heeft bedrogen.’

Hoe kan het dat de gaslightee dit niet doorziet?

‘Omdat het een sluipend proces is, waarbij het om ogenschijnlijk kleine dingen gaat. “Wat ben jij toch onhandig!” krijgt een vrouw van haar vriend te horen als ze een vaas omgooit. En als ze zich verdedigt: “Wat ben je toch overgevoelig!” Steeds vaker denkt de vrouw: ja, ik ben ook best overgevoelig, en misschien best onhandig. Beetje bij beetje wordt zo haar zelfbeeld afgebroken.’

Zoals beschreven door Patricia Evans, zijn er zeven “waarschuwingssignalen” voor gaslighing:

Informatie achterhouden voor het slachtoffer;
Informatie tegengaan om in het perspectief van de misbruiker te passen;
Verbaal geweld gebruiken, meestal in de vorm van grappen;
Blokkeren en afleiden van de aandacht van het slachtoffer van externe bronnen;
Trivialiseren (‘minimaliseren’) van de waarde van het slachtoffer; en,
Het slachtoffer ondermijnen door hen en hun denkprocessen geleidelijk te verzwakken.

Evans acht het noodzakelijk om de waarschuwingssignalen te begrijpen om het genezingsproces te beginnen.

De psycholoog Elinor Greenberg heeft drie veelvoorkomende methoden van gaslighting beschreven:

Verbergen. De dader kan dingen voor het slachtoffer verbergen en ontkennen wat ze hebben gedaan. In plaats van zich te schamen, kan de dader het slachtoffer ervan overtuigen om aan zijn eigen overtuigingen over de situatie te twijfelen en zichzelf de schuld te geven.

Veranderend. De dader voelt de noodzaak om iets aan het slachtoffer te veranderen. Of het nu gaat om de manier waarop het slachtoffer zich kleedt of zich gedraagt, ze willen dat het slachtoffer zich in zijn fantasie vormt. Als het slachtoffer zich hier niet aan houdt, kan de dader het slachtoffer ervan overtuigen dat hij of zij in feite niet goed genoeg is.

Controle. De dader wil mogelijk volledige controle hebben over en macht hebben over het slachtoffer. Door dit te doen, zal de dader proberen ze af te schermen van andere vrienden en familie, zodat alleen zij de gedachten en acties van het slachtoffer kunnen beïnvloeden. De dader geniet ervan te weten dat het slachtoffer volledig door hem wordt gecontroleerd.

Emotionele manipulatie

‘Het is een vorm van emotionele manipulatie. Vaak wordt emotionele manipulatie ingezet om iets van een ander gedaan te krijgen. Iemand wil bijvoorbeeld zijn partner overhalen mee te gaan naar een feest waar zij geen zin in heeft, en zegt dingen als: “Hoezo ga je niet met mij mee? Ik ben toen met jou meegegaan, en nu laat je mij zitten?” Bij gaslighting is het doel de ander steeds onzekerder te maken, zodat hij steeds meer op jou gaat vertrouwen. Zo wordt hij afhankelijker en neemt jouw macht over hem toe.

De gaslighter voedt op die manier zijn zelfvertrouwen. Als de ander steeds meer op hem gaat leunen en zich aanpast aan zijn waarheid, voelt hij zich zekerder van zichzelf. Hij denkt: zie je, ik weet hoe het moet, ik ben nodig, ik doe ertoe. Begrijp me goed, de gaslighter doet dit meestal niet zo doelbewust, het is een mechanisme dat hij heeft aangeleerd en dat, omdat het hem veel bevestiging oplevert, steeds hardnekkiger wordt.’

Het uiteindelijke doel van een misbruiker, zoals beschreven door de procescoach Lindsey Ellison, is om hun slachtoffer te laten nadenken over hun keuzes en hun gezond verstand in twijfel te trekken, waardoor ze meer afhankelijk worden van de misbruiker.  Een tactiek die wordt gebruikt om het zelfrespect van een slachtoffer te verminderen, is de misbruiker die afwisselend negeert en het slachtoffer behandelt, zodat het slachtoffer zijn verwachting van wat affectie is, verlaagt en zichzelf als minder waardig beschouwt.

Hoe er mee omgaan?

Het beste dat je kunt doen, laat Robin Stern zien, is accepteren dat je van een gaslighter nooit de bevestiging of goedkeuring zult krijgen die je graag wilt, wat je ook doet. Verder kun je jezelf oefenen om niet mee te gaan in de gaslighttango. Robin Stern geeft hiervoor praktische adviezen en voorbeeldzinnen. Waaronder deze:

1 Onderscheid waarheid van verdraaiing

Als je merkt dat de gaslighter pertinente onwaarheden vertelt, ga dan niet aan jezelf twijfelen (zoek als het nodig is bevestiging bij anderen). Merk je dat de discussie een machtsstrijd wordt, haak dan af. ’Ik vind dit geen prettig gesprek, zullen we het er later nog eens over hebben?’ 

2 Focus op gevoelens, niet op ‘gelijk’ of ‘ongelijk’

Het doet er niet toe wie er gelijk heeft, het gaat wel degelijk om de toon. ’Misschien is het niet je bedoeling om me te kleineren, maar zo voelt het voor mij wel en daarom stop ik nu met dit gesprek.’

3 Accepteer: je kunt iemands mening niet bepalen, ook al heb je gelijk

Als iemand vindt dat je onredelijk bent, of overgevoelig, of niet zo slim – tja, dan vindt hij of zij dat, wat je er ook tegen inbrengt. Als je dat accepteert (bijvoorbeeld door te zeggen: ‘Dat is dan jouw mening. Ik vind wat anders’), hoef je ook niet meer je best te doen het te veranderen. Dat scheelt een hoop energie.

Al jaren ziet Robin Stern in haar therapiepraktijk veel mensen die op alle gebieden in hun leven succesvol zijn, behalve in hun intieme relaties. Ze zijn op dat vlak onzeker, twijfelen aan zichzelf en zoeken steeds bevestiging. Hoe kan dat? vroeg zij zich af. Ze ontdekte dat er bij al deze mensen sprake is van een subtiele vorm van manipulatie, meestal door de partner, waardoor zij langzaam steeds onzekerder zijn geworden over zichzelf.

Robin Stern, ‘Het Gaslight Effect’ (uitgeverij Ankh Hermes). Robin Stern is verbonden aan het Yale Center for Emotional Intelligence.

Bronnen

https://vitaalgezond.com/gaslighting/

https://www.happinez.nl/mind-meditatie/gaslighting-vorm-van-manipulatie/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Gaslighting

https://en.wikipedia.org/wiki/Gaslighting

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge