Helft kinderen noemt echtscheiding vechtscheiding

In Italië hoeft eeuwige huwelijkstrouw niet meer
Rood ondergoed met oudejaar brengt geluk en vrouwen houden ervan

Photo by Michael “Mike” L. Baird

Echtscheidingen komen veel vaker voor dan twintig, dertig jaar geleden.

Maar ervaren ouders en kinderen een relatiebreuk daarom als minder erg? Volgens Inge Pasteels, onderzoekscoördinator Social Work-Research aan Hogeschool PXL in Hasselt, toch niet.

Dat veel mensen scheiden maakt niet uit. Een gezin uit elkaar zien vallen doet pijn en is een verlieservaring.  Ook kinderen voelen dat en ze moeten beseffen dat ze niet de enige zijn. Maar kinderen in de klas praten weinig met elkaar over het feit dat hun ouders gescheiden zijn.

Van conflict naar breuk

Pasteels onderzocht echtscheidingen bij 3.500 mensen uit de databank ‘Scheiding in Vlaanderen’. In de helft van de echtscheidingssituaties maken de partners een sterk conflictueuze periode door. Bij 25% komt het tot een definitieve breuk. Vaak blijven conflicten daarna nog doorduren en komt het tot een vechtscheiding.

Bij een echtscheiding hebben mannen vaker dan vrouwen het gevoel dat het conflict tussen beide (ex-)partners niet zo groot is, of dat het opgelost is.  Er zijn wel situaties die de kans op een ernstige ruzie doen toenemen. Als slechts een van de twee partners vindt dat er een einde moet komen aan het huwelijk, bijvoorbeeld, vooral als die partner een man is. Of als een van beiden een andere relatie heeft. Ook de houding van de familie speelt en belangrijke rol. Ook als het huwelijk lang heeft geduurd en als er meerdere kinderen zijn, is de kans op een ernstig conflict groter. Want dan zijn er langere tijd inwonende kinderen en moeten hierover ook lang en vaak afspraken gemaakt worden.

Het aantal kinderen dat in Nederland bijvoorbeeld bij scheidingen betrokken is, ligt tussen de 50 en 60 duizend. In ruim 20 % van de gevallen waarbij nog thuiswonende kinderen zijn, hebben de partners na de scheiding geen contact meer met elkaar. Dit geldt dus voor ongeveer 11.000 kinderen. Rond de 19.000 kinderen hebben ouders die na de scheiding slecht contact hebben.

De kinderen ervaren de echtscheiding wel niet op dezelfde manier als hun ouders. Soms kunnen ouders het conflict buiten de ervaringswereld van de kinderen houden en merken ze er niet veel van. Anderzijds kan fysiek geweld tussen ouders bij kinderen wel hard aankomen.

Hoe een echtscheiding verloopt, zegt vaak alles over de manier waarop de partners in de relatie stonden. Als het huwelijk een bittere machtsstrijd was, dan wordt de scheiding het zoveelste domein waarop ze oorlog voeren. Op papier gaan ze uit elkaar, maar eigenlijk blijven ze met elkaar verbonden door de strijd. Kinderen zijn daarbij een geliefkoosd wapen. Ze zijn de achilleshiel van de meeste ouders. Als de ene partner de andere wil treffen, is het dus vaak daar.

‘De helft van de kinderen die nog herinneringen hebben aan de echtscheiding, spreekt over een vechtscheiding’, zegt Kim Bastaits, onderzoeker aan Hogeschool PXL in Hasselt. Meestal hebben ze het dan over verbaal geweld, waarbij ouders vaak naar elkaar schreeuwen en verwijten maken. Maar in 7,4 procent van de gevallen gaat het volgens de kinderen ook over fysiek geweld: elkaar pijn doen of dingen met opzet stukmaken of kapot gooien. In dat geval geven kinderen ook vaker aan dat ze bang waren.

Een blijvend conflict, ook na het uitspreken van de echtscheiding, heeft bijgevolg een serieuze impact op de kinderen. Jongens geven aan dat ze minder tevreden zijn met het leven. Meisjes vertonen vaker probleemgedrag. Beide groepen geven ook aan dat ze het moeilijker hebben om grenzen af te bakenen in hun eigen gezin.

Gescheidenen die het contact met hun ex-partner volledig verbroken hebben, zijn het meest tevreden over hun leven. Volgens Pasteels gaat het vaak om mensen zonder kinderen, die daardoor ook geen band met de ex-partner meer moeten onderhouden.

Ruim 8 procent van de kinderen zegt na de scheiding van de ouders geen enkel contact meer te hebben met de vader, ook niet via mail of telefoon. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Antwerpen bij ruim 500 kinderen tussen 10 en 18 jaar van wie de ouders zijn gescheiden.

Ongeveer 4 procent van de kinderen zegt dat ze geen contact meer hebben met hun papa omdat ze het zelf niet meer willen of omdat ze geen contact meer mogen hebben. 1,5 procent zegt dat zijn papa zelf geen contact meer wil. En de andere kinderen geven aan dat ze te ver van elkaar wonen, uit elkaar zijn gegroeid, en het contact is verwaterd tussen vader en kind.

In conflictueuze scheidingen kan het kind gedwongen worden door de ouder bij wie het kind woont, om tegen de andere ouder te kiezen. In het uiterste geval kan dat leiden tot het Parental Alienation Syndrome (PAS), een term die door de Amerikaanse psychiater Gardner, voor het eerst uitgebreid is beschreven. Kinderen met PAS houden afstand tot de ouder, gedragen zich minachtend en hebben duidelijk vóór de andere ouder gekozen. Dit proces wordt aangemoedigd en instandgehouden door de ouder bij wie ze wonen. De term PAS wordt overigens niet gebruikt wanneer de afstand of haat gerechtvaardigd is, vanwege misbruik of mishandeling.

Met hun mama zeggen de meeste kinderen wel nog contact te hebben. Slechts 1 procent vertelt dat het geen enkel contact meer heeft met de moeder.  De meeste kinderen verblijven het meest bij de moeder, ook al is er co-ouderschap.

Maar wat zeggen de gescheiden ouders zelf? Alle ouders zeggen dat ze nog wel contact houden via de telefoon of berichtjes op Facebook. Maar toch zegt 1 procent van de moeders en 5,5 procent van de vaders dat ze hun kind niet meer zien en geen persoonlijk contact meer hebben. Het gaat dan over kinderen tussen 0 en 18 jaar.

Analyse van de gegevens van het CBS toont aan dat kinderen van gescheiden ouders zelf een verhoogd risico lopen op een scheiding, waarbij de kans gemiddeld genomen twee keer zo groot is als voor kinderen uit intacte gezinnen. Hoe jonger het kind was bij de scheiding, hoe groter de kans dat het later zelf gaat scheiden: bijna de helft van alle kinderen die tussen de 0 en 4 jaar waren toen hun ouders scheidden, zijn zelf binnen 20 jaar huwelijk gescheiden. Voor oudere kinderen liggen deze percentages iets lager. Ook voor kinderen uit intacte gezinnen, waarvan de vader of moeder als kind een scheiding had meegemaakt, bleek de kans op scheiden twee keer zo groot te zijn wanneer beide ouders uit gescheiden gezinnen kwamen. Meer dan de helft van de huwelijken van deze kinderen eindigde binnen twintig jaar in scheiding. Maar er zijn meer gevolgen dan alleen een toegenomen kans op echtscheiding.

In 1991 presenteerden wetenschappers Amato en Keith in de Verenigde Staten hun de resultaten uit een meta-onderzoek naar echtscheidingskinderen. Kinderen die een echtscheiding hadden meegemaakt bleken aanzienlijk slechter te presteren op school, hadden meer gedragsproblemen, een lager psychologisch en emotioneel welbevinden, een lager zelfbeeld en meer problemen op het gebied van sociale relaties dan kinderen uit intacte gezinnen. De gevolgen waren ongeveer hetzelfde voor jongens en voor meisjes, ook maakte het niet uit hoe oud het kind was tijdens de scheiding. Tien jaar later deed Amato een vergelijkbaar onderzoek en constateerde dat de negatieve gevolgen voor kinderen toegenomen waren, iets wat hij niet had verwacht omdat echtscheiding steeds minder leed onder het taboe zoals dat in de jaren 50 en 60 gold.

Dat de negatieve gevolgen toegenomen waren is waarschijnlijk vooral te wijten aan het feit dat vanaf de jaren ’80, ’90 niet alleen de hele slechte huwelijken (veel geweld, veel conflicten), maar ook de matige huwelijken strandden. Waar ouders vroeger bij elkaar bleven om de kinderen, of omdat scheiden te veel financiële onzekerheid meebracht, of omdat de sociale controle te groot was, koos men aan het einde van de 20e eeuw steeds meer voor eigen ontplooiing en het eigen geluk. Uit het CBS-rapport bleek dat problemen in de relatiesfeer, zoals botsende karakters of op elkaar uitgekeken zijn, voor bijna vier op de tien ondervraagden een reden voor de scheiding was.

De gevolgen voor de kinderen zijn vaak negatief. De scheiding van hun ouders is voor hen niet de oplossing van een onhoudbare situatie, maar eerder het begin van een soms jarenlange zoektocht naar rust en stabiliteit. Deze kinderen groeien op met de angst dat ze de fouten van hun ouders zullen herhalen. En omdat er zoveel gebeurt in hun leven dat ze moeten verwerken ontwikkelen ze zich langzamer en lopen meer risico dan andere kinderen in de problemen te raken.

Rika Ponnet  is ook niet positief voor een scheiding inzake gevolgen voor de kinderen. Scheidende ouders hadden ook tijdens het huwelijk niet altijd het vermogen om hun eigen behoeftes opzij te schuiven voor de noden van hun kinderen. Ze trekken kinderen in een coalitie tegen de andere ouder: ze gaan ze verwennen, tegen de wensen van de partner in; zich negatief uitlaten over de andere ouder of hen betrekken in hun conflict met hun partner. Tijdens en na de scheiding proberen zij de relatie van hun kind met de andere ouder te verstoren of zelfs kapot te maken. Vooral moeders hebben daar een sterk wapen in handen. Zij zorgen nu eenmaal nog meer voor kinderen en hebben daardoor vaak een hechtere band. Gelukkig slagen veel vrouwen erin om hun kinderen niet in dat conflict met hun ex te betrekken, hoe hard ze zich ook gekwetst voelen. Helaas zijn er ook vrouwen die hun ex via de kinderen hard treffen.’

Kinderen hebben baat bij gezonde afspraken tussen hun gescheiden ouders. Het is fijn voor een kind als zijn ouders broederlijk aan één tafel kunnen zitten bij verjaardagen, communies, lentefeesten of huwelijken. Maar als exen nog te intiem en affectief met elkaar omgaan, is dat ook weer verwarrend. Zo voeden ze de droom van ieder kind van gescheiden ouders dat de twee mensen uit wie zij ontstaan zijn, toch weer samenkomen, en die cirkel die verbroken werd, weer gesloten wordt.

Lees hier verder : Sporen van ouderverstoting

Lees hier verder : Voor eeuwig en altijd

Lees hier verder : Kinderen van de scheiding

Lees hier verder : Kinderen als wapen en prooi in vechtscheidingssituaties

Bronnen

http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/binnenland/1.2354398

http://www.standaard.be/cnt/dmf20161216_02630581?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+dso-front+%28De+Standaard+Online%3A+Voorpagina%29

http://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20120531_221

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/echtscheiding-het-kind-krijgt-de-rekening

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge