Nemen geliefden ook een speciaal plaatsje in als dementie ons geheugen overspoelt?

Geschatte tijd om tekst te lezen:4 minu(u)t(en)

old-peoples-home-63615_960_720

Je geliefde als een onneembaar eilandje van onvergetelijkheid: what a wonderful world this would be. Nemen geliefden ook een speciaal plaatsje in als dementie ons geheugen overspoelt?

“Ja, onze geliefden zitten stevig in ons geheugen verankerd”, vertelt Mathieu Vandenbulcke, ouderenpsychiater verbonden aan het Universitair Psychiatrisch Centrum KU Leuven en de geheugenkliniek van UZ Leuven. “Ze zijn deel van ons autobiografisch geheugen en hun geheugensporen zijn diep in onze hersenen gegrift. Ze worden constant opnieuw geactiveerd door ons contact met hen, en zijn nog eens extra goed verankerd door emoties.”

En dus zal je, als je met alzheimer te maken krijgt – dat is met 60 procent de vaakst voorkomende vorm van dementie – je naasten, en in het bijzonder je geliefde, minder snel vergeten dan louter feiten en gebeurtenissen. “Al wordt je archief wel chaotischer door de ziekte: fiches kunnen al eens in de verkeerde fichebak terechtkomen. En zo kan het dat je in een meer gevorderd stadium van dementie een vriend met je broer verwart, of je dochter voor je zus aanziet.”

Bovendien vertoont ons geheugen een ‘bult’ tussen ongeveer 20 en 35 jaar – net de periode waarin we vaak onze partner leren kennen. “Daar zit een reminiscentiehobbel”, legt Vandenbulcke uit. “Dat is een periode rond de jongvolwassenheid die bijzonder rijk blijkt aan herinneringen.”

Terug naar vroeger

gudrun makelberge copyr

Copyright Gudrun Makelberge

Op termijn is die geheugenhobbel geen dam tegen het vergeten. “Nee, bij alzheimer geldt de wet van Ribot: we keren min of meer chronologisch terug in de tijd. Meestal vergeten we eerst de namen en andere zaken van onze kleinkinderen, dan van de kinderen en in een later stadium vervaagt onvermijdelijk ook onze partner. Die ruimt vaak baan voor eerder ‘opgeslagen’ geliefden zoals ouders of broers en zussen.”

Maar zo eindigen we wel in de gelukkige kinderjaren? “Dat hangt er maar vanaf,” zegt Vandenbulcke. “Als je jeugd niét gelukkig was, dan kan dat trauma ook terugkeren. Wie bijvoorbeeld een bijzonder strenge vader had, en denkt dat die man terug in zijn leven is, kan ook de angsten van zijn jeugd herbeleven alsof ze echt zijn.”

“Meestal vergeten we eerst de namen van onze kleinkinderen, dan van de kinderen en in een later stadium vervaagt onvermijdelijk ook onze partner.”

In de romantische filmklassieker The Notebook vertelt een man aan zijn zwaar dementerende vrouw steeds opnieuw het verhaal van hun ontmoeting. Aan het einde van dat verhaal herinnert de vrouw zich hun leven, om dan telkens weer te hervallen in totale vergetelheid. Feit of fictie? “Dat klinkt toch redelijk exotisch. Wonderen bestaan niet. Kleine, automatische herinneringen – een naam die plots een associatie oproept – dat kan nog wel in een vergevorderd stadium. Maar zo’n rijke herinnering, een heel leven dat plots terugkomt, dat lijkt me sterk.”

En wat te denken van de gebruikte techniek? “Ja, dat kan zeker geen kwaad: elke trigger, een stem, een bepaald liedje, alles waar een emotie aan verbonden is kan een herinnering reactiveren. Net zoals bij mensen zonder geheugenproblemen eigenlijk. Reminiscentietherapie – het ophalen van herinneringen – werkt trouwens heilzaam bij personen met dementie. Als je partner je begint te vergeten, moet je wel oppassen met ondervragingen: ‘Vertel nog eens wat we gisteren samen gedaan hebben?’ Dat brengt niets bij en het is frustrerend om telkens opnieuw met de ziekte geconfronteerd te worden. Op een gegeven moment verdwijnt meestal het inzicht in de ziekte, en gaat je geliefde vergeten dát hij vergeet. Ergens is dat een soort troost.”

Dubbelgangers

Is de geliefde trouwens echt uitgevlakt, of vinden we enkel de weg ernaar niet meer terug? “Helaas gaat heel wat informatie uiteindelijk echt wel voorgoed verloren, maar het duurt lang voor élke vorm van herinnering aan je geliefde weg is. Ons autobiografisch geheugen combineert expliciete en impliciete kennis. En dat impliciete geheugen overleeft lang bij alzheimer, lang nadat een patiënt is opgehouden je te ‘kennen’. Wat ze niet onder woorden kunnen brengen, is daarom nog niet vergeten. Onder de scanner lichten de hersengebieden van emotionele herkenning nog steeds op. Daarom komt iemand met vergevorderde alzheimer toch nog vaak tot rust bij zijn geliefde, omdat hij zich veilig voelt.”

“Bij een andere vorm, frontotemporale dementie, zie je dan weer vaak het omgekeerde: juist de herkenning van gevoelens wordt aangetast. Je wéét nog wie je partner is, maar je voelt zijn emoties niet meer goed aan, zoals dat normaal blindelings tussen geliefden gaat. Je bent hem emotioneel vergeten, zou je kunnen zeggen.”

De meest bizarre vorm van vergeten, zegt Vandenbulcke tot slot, is misschien wel het Capgras-syndroom. “Dan ben je ervan overtuigd dat je geliefde een dubbelganger is. Je herkent het gezicht van je partner nog wel, maar je gevoel van familiariteit is aangetast, waardoor je niet wil geloven dat die het écht is.”

Bron

Wouter Verbeylen http://nieuws.kuleuven.be/node/16708?utm_source=alzheimer&utm_medium=ck-mail&utm_campaign=ck-mei-alumni

 

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending.

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.

Ook interessant om te lezen!