Consequenties van ongeplande tienerzwangerschappen in Nederland

Mannen die vroeg vader worden, sterven gemiddeld eerder
Een tiende studenten overwoog reeds zelfdoding

Free-Photos (CC0), Pixabay

Ongeplande tienerzwangerschap leidt ertoe dat jonge vrouwen, en soms ook hun partners, voor een zware keuze komen te staan. Beide opties, het afbreken of uitdragen van de zwangerschap, hebben vaak grote impact op hun leven. Daarom is er al jaren veel aandacht voor de preventie van tienerzwangerschap en voor onderzoek naar risicofactoren. Vaak gaat het niet om een enkele risicofactor, maar gaat er op verschillende levensgebieden veel aan een tienerzwangerschap vooraf.

Rutgers onderzocht de samenhang tussen de risicofactoren in de levensverhalen van 46 meisjes die voor hun 20ste zwanger werden. Er zijn verschillende scenario’s te onderscheiden. Om bij kwetsbare groepen te slagen in het terugdringen van ongewenste tienerzwangerschap, moeten preventieve maatregelen zich ook richten op deze complexe voorgeschiedenis en niet alleen op voorlichting over anticonceptie.

Nederland kent internationaal gezien relatief weinig  ongeplande  zwangerschappen  bij  vrouwen  onder de 20 jaar. Zo telde Nederland in 2012 in  totaal 6.264 tienerzwangerschappen. Dit komt overeen met 4 op de 1.000 meisjes in de leeftijd van 15 tot 19 jaar; in de Verenigde staten is het aantal zes keer zo hoog.  Twee  derde  van  deze  tienerzwangerschappen werd   afgebroken,   één   derde   uitgedragen. Tienerzwangerschap komt niet in alle lagen van de bevolking in gelijke mate voor.

Uit het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ blijkt dat jonge  vrouwen  met  een  Antilliaanse  en  Surinaamse achtergrond, laagopgeleide vrouwen en vrouwen met een streng religieuze achtergrond vaker te maken krijgen  met  een  ongeplande  zwangerschap.

Er is nationaal en internationaal veel onderzoek gedaan naar factoren die een rol spelen bij het ontstaan van een ongeplande tiener- zwangerschap. Op individueel niveau gaat het om ontbrekende kennis over zwangerschap en anticonceptie, een negatief  oordeel  over  anticonceptie,  een  lage  risicoschatting, gebrek aan vaardigheden om anticonceptie te bespreken of een latente kinderwens.

Jonge vrouwen die in een ongunstig opvoedingsklimaat opgroeien (uit gebroken of één-oudergezinnen, verstoorde verhoudingen binnen het gezin, met scheiding, conflict en moeilijke thuissituaties) lopen een verhoogd risico op onbedoelde zwangerschap.

Veel risicofactoren die uit dit onderzoek naar voren komen, komen overeen met wat er uit de literatuur bekend is: achtergrondfactoren over de situatie thuis, zoals emotionele verwaarlozing, huiselijk geweld, scheidingen en uithuisplaatsing, en contextuele factoren rond  de afhankelijkheid van vriendjes en percepties over anticonceptie.

Deze studie maakt echter zichtbaar hoe de ene risicofactor de andere versterkt: de beschadiging die meisjes oplopen in hun  jeugd  ondermijnt hun gevoel van eigenwaarde en hun (seksuele) weerbaarheid naar jongens. Dit resulteert in een vroegere en minder geplande seksuele start, meer ervaring met seksuele dwang en minder condoomgebruik. De individuele factoren uit de literatuur gaan met name over kennis, attitudes en zelfeffectiviteit rond anticonceptie.

Uit de interviews komen daarnaast individuele factoren naar voren die meer betrekking hebben op het gehele functioneren van het meisje: weinig zelfvertrouwen/laag zelfbeeld, sociaal isolement, het meemaken van schokkende gebeurtenissen in hun jeugd (pesten, vechtscheiding, overlijden ouder) en psychische problemen van het meisje.

De kwetsbaarheid van meisjes in hun relatie met jongens wordt in de literatuur niet vaak belicht. Wel wordt leeftijdsverschil genoemd. Uit ons onderzoek blijkt daarnaast de emotionele afhankelijkheid van meisjes van de jongens waarmee ze een relatie hebben. Een beperking van  het  onderzoek  is dat we alleen vrouwen hebben geïnterviewd die met ons wilden spreken. We hebben daardoor geen inzicht gekregen in de scenario’s die vrouwen doorlopen, die daarna zwijgen over hun ervaring.

Met name bij abortus is bekend dat het stigma dat rond abortus bestaat veel vrouwen doet zwijgen, uit angst voor sociale veroordeling. Een andere beperking van dit onderzoek is dat we maar twee vrouwen met een streng religieuze achtergrond hebben geïnterviewd en daardoor over de scenario’s van deze groep geen uitspraak kunnen doen.
De  gevonden  scenario’s  bieden  aangrijpingspunten voor het aanpassen van de preventiestrategieën.

Primaire preventie zou vooral moeten inzetten op het voorkomen van grote emotionele beschadiging van meisjes die opgroeien in een onveilig of onstabiel ge- zin. Ook is er winst te behalen met seksuele vorming, zowel rond risicoperceptie van zwangerschap en goed gebruik van anticonceptie als in het leren om respect- volle relaties op te bouwen. Secundaire  preventie  is ook belangrijk, door tijdig in te grijpen in een scenario kan een ongewenste zwangerschap voorkomen worden.

Mentoren, docenten en zorg en adviesteams op school, jongerenwerkers en andere professionals kunnen ongelijke relaties van meisjes met jongens of mannen meer signaleren en de seksuele weerbaarheid van meisjes versterken, zodat meisjes meer regie krijgen over hun seksuele en reproductieve gezondheid.

Bronnen

Tijdschrift voor seksuologie  november 2016 M. Cense, senior onderzoeker Rutgers & E. Dalmijn, onderzoeker Fiom
Correspondentieadres:Rutgers,Postbus9022,3506GAUtrecht.

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge