“Seksuele voorlichting moet al in kleuterschool beginnen”

Studentes hebben bijbaantje als sugerbaby
Wanneer is je partner in de juiste stemming voor seks?

Image by G Gielen


Seksuologen roepen op om de eindtermen voor seksuele voorlichting in het lager onderwijs dringend bij te sturen, nu blijkt dat kinderen op erg jonge leeftijd al met sexting bezig zijn.

“Veel scholen beperken zich tot een les biologie. “We moeten jonge mensen weerbaar maken en leren hoe ze grenzen kunnen stellen. Want ook bij ons krijgen vier vrouwen op de tien ooit te maken met grensoverschrijdend ­gedrag.” aldus Goedele Liekens.

Het Antwerpse Vertrouwenscentrum Kindermishandeling adviseert  ook om kleuters seksuele opvoeding te geven. Zij doen die oproep naar aanleiding van een aantal gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag in de kleuterklas. Ook Sensoa vindt het nodig om vanaf de kleuterklas aangepaste relationele en seksuele opvoeding te geven, niet enkel om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Daarom ontwikkelde Sensoa er al eerder materiaal voor.

Kinderen zijn al op vroege leeftijd met seks bezig. Maar, het gaat niet over volwassen seksualiteit. Ze zijn gefascineerd door de verschillen tussen meisjes en jongens, waar kinderen vandaan komen, lichaam, relaties en vriendschap enzovoort. Tegelijkertijd zijn jonge kinderen ook nog volop bezig sociale vaardigheden te ontwikkelen. Dat is een leerproces dat niet van de ene dag op de andere rond is. Daar hoort experimenteren en vallen en opstaan bij. En soms gaan kinderen daarbij over elkaars grenzen.

Ongeveer de helft van grensoverschrijdend gedrag vindt plaats tussen kinderen en jongeren. Dit is voor een deel het gevolg van het aftasten en exploreren van grenzen en hoort bij de ontwikkeling. Het hoeft ook niet altijd traumatische gevolgen te hebben. Maar, als we als maatschappij seksueel grensoverschrijdend gedrag willen inperken, is beginnen op vroege leeftijd alvast een goed idee.


En dat begint op steeds jongere leeftijd: zodra een kind een tablet in handen krijgt. Bij Child Focus gaat 10 procent van de meldingen over sexting – naaktfoto’s versturen van zichzelf – over kinderen van de lagere school. “Maar er zijn ook de loverboys die jonge meisjes lokken. Al die nieuwe evoluties komen razendsnel op ons af”, zegt seksuologe Jesse Verschuren van het UC Leuven Limburg. “We kunnen niet voor elke nieuwe ontwikkeling een nieuwe eindterm invoeren.

Het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling pleit ervoor om al in de kleuterklas seksuele opvoeding te geven en niet te wachten tot het einde van de lagere school. Het centrum kreeg de jongste jaren steeds meer meldingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag bij kleuters, intussen gemiddeld eens per maand.

Volgens kinderpsychiater Inge Vanderstraete is sprake van grensoverschrijdend gedrag wanneer exact hetzelfde seksuele gedrag telkens terugkeert. Ze pleit daarom voor seksuele opvoeding op maat, bijvoorbeeld over het toiletbezoek en over aanrakingen.

“Ook de Wereldgezondheidsorganisatie heeft een aanbeveling daarrond”, stelt ze. “Scholen moeten samen met ouders een beleid opzetten rond psychoseksuele ontwikkeling. Belangrijk is wel dat kleuterleerkrachten in spe daar ook les over krijgen.” Tegen volgend schooljaar brengt het Vertrouwenscentrum alvast een boek uit dat scholen, ouders en iedereen die met kleuters werkt moet helpen met het thema om te gaan.

Niet wegmoffelen

De weerbaarheid verhogen heeft het meeste kans op slagen als al van in de kleuterschool aan seksuele voorlichting wordt gedaan. Daarover zijn alle seksuologen het eens. “Scholen mogen dat heel breed interpreteren”, zegt Verschuren. “Een themaweek rond twee kleuters die met elkaar trouwen, uitleggen wat het is om elkaar graag te zien. En grenzen stellen kan je ook leren via gewone spelletjes, waar de kleuters al dan niet aan mee kunnen doen.”

Vaak komen de vragen vanzelf. Waarom de één een piemel heeft en de andere niet. Volgens Sensoa is het mogelijk die vragen ook op latere leeftijd, over heikele thema’s, te laten komen. “Maar dan moet wel gewerkt worden aan een open sfeer. Geef kinderen vooral niet het gevoel dat seks een fout onderwerp is”, zegt Lies Verhetsel.

Op de lagere school wordt seks nog vaak weggemoffeld in die ene lessenreeks biologie. “Seksuele opvoeding is veel meer dan alleen uitleggen hoe de bevruchting werkt”, zegt Verschuren. “De eindtermen zijn te vaag, waardoor alles afhangt van de leraar. Op een moment dat sexting in de media is, kan je daar over zwijgen, maar je kan het ook in de les integreren. Je kan de leerlingen vragen waarom ze dat doen of waarom niet, en hen leren hoe snel het internet gaat, en dat je die foto daar niet afkrijgt.”

In de media werd er de voorbije dagen heel wat aandacht besteed aan de vraag of kleuters seksuele opvoeding moeten krijgen. VVKBaO verwijst in dat verband naar het artikel Contouren van goede seksuele vorming in de basisschool (uit het aprilnummer van School+visie), waarin uitdrukkelijk wordt gesteld dat seksuele vorming in elke klas en leerjaar aandacht verdient, en dan niet als een aparte inhoud (‘lesjes’ seksuele vorming), maar veeleer geïntegreerd en gekaderd binnen relationele vorming. Seksualiteit kan aan bod komen binnen thema’s als: mensen en hun relaties, genderbewustzijn, kunst of het omgaan met gevoelens. Goede seksuele vorming beperkt zich dus niet tot de biologische dimensie.

Met betrekking tot relationele vorming werd een doelenkader (te realiseren inhouden) met leerlijn geformuleerd in Relationele vorming in de katholieke basisschool. Een concept (VVKBaO, 2009). Daarbij is er een specifiek doelenkader voor seksuele vorming. Hierin kunnen leerkrachten terugvinden welke inhouden (kennis, vaardigheid en attitude) kinderen dienen te verwerven in de basisschool.

Hierbij gaat het niet het soort lessen dat je aan beginnende pubers geeft, maar aangepast en op maat van kleuters. Eén van de thema’s kan weerbaarheid zijn. Wat vind je als kind wel en niet oké, hoe stel je grenzen en maak je die duidelijk. En hoe leer je te communiceren, welke woorden gebruik je in de context van lichamelijkheid en relaties. Kleuters kan je de vaardigheden aanleren om hun eigen seksuele integriteit te beschermen. Tegelijkertijd dient er ook ruimte te zijn om zich te ontplooien.
Materialen daaromtrent en achtergrondinformatie  is terug te vinden op www.seksuelevorming.be

Om onderliggende thema’s van relationele en seksuele vorming te bespreken met kinderen zijn er het communicatiespel ‘Ik ben ik’ (specifiek voor kleuters) en de communicatieset IK+JIJ=WIJ voor de kinderen van de basisschool.

Bronnen

http://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20160519_02298060

http://www.hln.be/hln/nl/35/Seks-Relaties/article/detail/1652440/2013/06/15/Begin-al-met-seksuele-opvoeding-in-kleuterklas.dhtml

http://www.vvkbao.be/nieuws/seksuele-opvoeding-de-kleuterschool

http://www.sensoa.be/nieuws/relationele-en-seksuele-vorming-aan-kleuters-een-goed-idee

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge