Verlaging seksuele meerderjarigheid tot 14 jaar?

Ouders moeten met kinderen praten over sexting
Drinken maakt eerste seksuele ervaring van tieners riskanter en minder bevredigend

Photo by Omid Armin

Seksuele meerderjarigheid op 14 jaar? Het gaat veeleer om toestemming kunnen en willen geven. De regering Michel wil de seksuele meerderjarigheid hervormen. Alle seksuele handelingen zijn vandaag in principe strafbaar voor wie jonger is dan 16 jaar. De tekst is voorlopig vrij vaag. “De wetgeving omtrent de leeftijd van seksuele meerderjarigheid zal worden geharmoniseerd” (pag.87 van het federale regeerakkoord).
Een jongere van zestien of ouder die om het even welke vor

m van seksueel contact heeft met iemand die 15 jaar is of jonger, is vandaag nog steeds strafbaar wegens aanranding van de eerbaarheid. Ook als de jongere van vijftien ermee ingestemd heeft.

De wetgever veronderstelt dat men op jonge leeftijd niet voldoende wilsbekwaam is om volwaardige toestemming te geven. Is een van beide jongeren jonger dan veertien jaar, dan spreekt de wetgever zelfs van verkrachting. De huidige wet veroorzaakt niet alleen moeilijkheden bij jongeren, maar ook bij ouders, leerkrachten, en jongerenbegeleiders. Bij feiten weten ze niet goed hoe reageren, zeker als het om boyfriend-girlfriend relaties gaat waar de ene jongere net geen 16 en de ander net wel 16 is. In principe moet daar de politie bijkomen met verhoor, enz. wat erg traumatiserend werkt. Scholen doen dan soms toch maar aangifte om achteraf niet beticht te worden van schuldig verzuim.

De huidige wet die seksuele handelingen bij jongeren onder de achttien regelt, is sinds 1912 niet meer veranderd en laat niet toe om op een eigentijdse manier met seksualiteit van de huidige generatie jongeren om te gaan. Uit Vlaams onderzoek blijkt dat jongeren gemiddeld 16,8 jaar zijn als ze voor de eerste keer gemeenschap hebben. Onderzoeksgegevens variëren naargelang de populatie en vraagstelling maar algemeen heeft tussen 30%  en 60% van alle Vlaamse jongeren al op 16 jaar een eerste seksuele ervaring  achter de rug. Een kwart van alle 15-jarigen heeft al seks gehad. En er zijn jongeren, vooral meisjes die nog op jongere leeftijd intiem contact hebben of op zijn minst met seks geëxperimenteerd hebben. Heel wat 14 jarige meisjes gebruiken de pil, zogezegd om pijnlijke menstruatie, maar vaak ook omdat de ouders ongelukjes willen voorkomen en dus hier wel tolerant zijn.

Is 16 jaar dan  nog een realistische leeftijd is om seksuele meerderjarigheid te laten in gaan?  In Europa is de leeftijdsgrens gemiddeld 15 jaar, waarbij in Spanje de seksuele meerderjarigheid op 13 jaar begint en in Ierland op 17 jaar. In heel wat landen zoals in Italië, Portugal, Oostenrijk, Kroatië, Estland, enz. is het al 14 jaar. Er is geen enkele studie die deze lage leeftijd koppelt aan promiscue gedrag, losbandige zeden, negatieve ontwikkeling van jongeren, meer echtscheidingen, enz. zelfs niet voor Spanje.

Heel wat seksueel gedrag van jongeren speelt zich af in een schemerzone en volwassenen weten niet hoe er mee omgaan. De meeste volwassenen zijn vooral ongerust als er een groot leeftijdsverschil is, bijvoorbeeld een volwassen man die seks heeft met een meisje van jonger dan 16 jaar. Wettelijke bepalingen worden dan gebruikt om kindermisbruik tegen te gaan, zeker omdat jongeren op die leeftijd nog heel kwetsbaar en beïnvloedbaar zijn en de consequenties van hun seksueel gedrag nog niet kunnen inzien. Maar hier zouden andere wettelijke bepalingen kunnen gelden.

CD&V-parlementslid Raf Terwingen bereidde in 2009 reeds een wetswijziging voor waardoor jongeren op hun 14de konden instemmen met seks (zonder penetratie) met een volwassene. Hij verdedigde toen als advocaat enkele meerderjarigen die seks hadden gehad met minderjarigen en stelde dubbelzinnigheden in de wet vast. Sensoa, het servicecentrum voor seksuele gezondheid en hiv, reageerde toen onmiddellijk met de nodige nuances.(De Morgen, 08/10/2009). Terwingen kreeg doodsbedreigingen en trok zijn voorstel snel in.

De krant HBvL hield recent een online poll omtrent het verlagen van de seksuele meerderjarigheid. Maar liefst 70 procent van de lezers vond het geen goed idee om de seksuele meerderjarigheid op 14 jaar te leggen. Vermoedelijk is de hoge weerstand ingegeven door de vrees dat volwassenen hun jonge kinderen zouden gaan misbruiken, of dat de jeugd daardoor te losbandig zou worden, een vorm van eerder conservatief geïnspireerde morele paniek. Gezien de negatieve gebeurtenissen die de laatste jaren in de media verschenen omtrent seksueel misbruik is deze reflex rationeel te begrijpen, maar wellicht toch een overdreven en onnodige angstreflex.

In Jamaica is momenteel zelfs  de omgekeerde beweging bezig. Men wil daar de leeftijd om wettelijk seks te hebben verhogen van 16 jaar naar 18 jaar in de hoop daardoor ongebreidelde seksuele activiteiten onder jongeren te doen dalen en jongeren meer te beschermen tegen seks met oudere personen. Men denkt dat het verstrengen van wetgeving het gedrag van jongeren zal beïnvloeden. Uiteraard stuit dit daar op verzet vanuit diverse organisaties en seksopvoeders. Het is niet omdat men het strafbaar maakt, dat seks minder zal plaatsvinden.  Iets wat niet mag, heeft overigens vaak nog meer aantrekkingskracht. Seks hebben met elkaar is trouwens zo emotioneel gebonden dat wettelijke bepalingen weinig invloed zullen hebben op seksuele verlangens op dat moment, welke leeftijd men ook heeft. Ook in Jamaica zeggen pedagogen dat jongeren hoe dan ook seks zullen hebben ook al verbiedt men het. Het gevaar dreigt overigens dat men jongeren juridisch gaat stigmatiseren , want als men een wet vastlegt moet je ze ook laten naleven en bestraffend optreden als er misbruik plaatsvindt.

Het verlagen van de seksuele meerderjarigheid tot 14 jaar beantwoordt veel meer aan de veranderende mentaliteit en levensstijl van jongeren tenminste als men dit genuanceerd invoert. Zo pleit Sensoa voor een maximaal leeftijdsverschil van 3 jaar tussen de betrokkenen om seksueel contact tussen oudere personen met jongeren ongeoorloofd te maken maar bij jongeren onder elkaar niet sanctionerend te hoeven optreden. Het gaat dus niet over het toelaten van seks tussen oudere volwassenen en jongeren, maar het niet langer bestraffen van vrijwillige seks tussen gelijkwaardige partners vanaf de leeftijd waarop mensen momenteel seksueel actief zijn

De meeste pedagogen en seksuologen steunen dit voorstel. Anderen zijn hevige tegenstanders zoals Katrien Spruyt (Express.be  23/10/2014) die dit de zoveelste onrechtmatige staatsbemoeienis vindt en oordeelt dat men vanuit ouderlijke bekommerdheid kinderen tegen uitspattingen moet behoeden. Deze wetsverandering betekent voor haar dat ouders niets meer te zeggen zouden mogen hebben over de seksuele integriteit van hun eigen kinderen.

Gecombineerd met het genuanceerd verlagen van de seksuele meerderjarigheid is er wel nood aan meer positieve seksopvoeding. Teveel seksuele opvoeding gebeurt nu nog steeds vanuit het vermanende vingertje en angstverhogende standpunt. Accent ligt teveel op verbieden en de gevaren en te weinig op de positieve en geluksverhogende elementen van seks. Naast het technische aspect van voortplanting heeft men het meteen over gebruik van anticonceptie om niet zwanger te worden of om geen SOA’s op te lopen en de waarschuwing voor vieze oude venten die alleen maar aan misbruik met jonge kinderen denken. Te weinig wordt verteld dat seks een uiting is van intimiteit tussen twee gelijkwaardige mensen die er zelf voor kiezen om op deze manier uiting te geven van liefde, nabijheid en genegenheid voor elkaar. Men vertelt niet dat seks een essentieel element is in een goede relatie, dat seks aangenaam kan zijn, dat het anti-stress, relaxerend en zelfs gezondheidsbevorderend kan werken en helemaal niet vies en slecht is.   Goede seksuele opvoeding legt ook uit dat een liefdesrelatie veel meer is dan alleen maar seks en eerst en vooral inhoudt dat men iets voor elkaar wil betekenen en dat er over de seks een open communicatie moet bestaan.

Goede seksuele opvoeding leert jongeren ook duidelijke grenzen te stellen op seksueel vlak naar elkaar toe. Door de seksualisering van de samenleving en de pornoficatie op televisie, film en internet, groeien huidige jongeren op met het idee  dat seks iets banaals is en dat alles moet en kan.  Het is belangrijk dat jongeren leren aangeven wat ze zelf niet willen doen, hoever ze willen gaan en waar ze nog niet aan toe zijn.  Jongeren moeten inzien dat ze niet onder druk gezet mogen worden om dingen te doen waar ze zichzelf nog niet klaar voor voelen en dit naar elkaar toe te respecteren. Als een meisje van 14 jaar toestemming geeft aan haar vriendje van 16 jaar om haar borsten te strelen is dit geen toelating om haar daarna te penetreren. Als een meisje aan een jongen toestemming geeft om aan haar borsten te komen, dan geeft ze hem alleen maar toestemming om aan haar borsten te komen, en niet meer! Jammer genoeg beschouwen nog steeds heel veel jongeren één stap in seksuele toenadering als een uitnodiging om nog een stapje verder te gaan. Vooral jonge meisjes hebben schrik dat ze de jongen gaan kwijtgeraken als ze niet verder durven gaan of ze zijn dronken en kunnen niet bij volle bewustzijn toestemming geven. Ze gaan om te behagen dingen doen waarvan ze later spijt krijgen. Zowel jongens en meisjes moeten leren elkaars grenzen te respecteren en daar vooraf met elkaar over te communiceren.

Goede wetgeving inzake seksuele beginleeftijd moet  tenslotte duidelijke bescherming bieden aan jongeren bij grensoverschrijdend seksueel gedrag, wanneer er geen sprake was van wederzijdse toestemming. In plaats van te verbieden moet wetgeving  jongeren leren verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen gedrag en elkaars seksuele grenzen te respecteren. We moeten wel stoppen met jongeren te criminaliseren als ze gezonde seks met elkaar willen hebben.

Gerard Gielen  Pedagoog-seksuoloog. Coördinator postgraduaat seksuologische hulpverlening UCLL (KHLim)

 

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge