Attitudes tegenover seksueel grensoverschrijdend gedrag met mannelijke slachtoffers en vrouwelijke daders

In Barcelona opent eerste sekspoppen bordeel
'Penisstoelen' moeten seksueel misbruik van vrouwen in metro tegengaan

Image by pixabay.com

In een onderzoek werden de verschillen onderzocht in attitudes over seksuele grensoverschrijding met een mannelijke dader en een vrouwelijk slachtoffer versus een vrouwelijke dader en een mannelijk slachtoffer. In totaal hebben 583 Nederlanders tussen de 16 en 86 jaar een vragenlijst ingevuld over hun beoordeling van een controlescenario en drie scenario’s waarin seksuele grensoverschrijding wordt beschreven (via verbale dwang, bewuste intoxicatie en fysieke dwang). In deze scenario’s werd het geslacht van de dader en het slachtoffer afgewisseld. Bekeken is hoe acceptabel de situatie werd gevonden, hoeveel verantwoordelijkheid werd toegeschreven aan de dader en aan het slachtoffer, in hoeverre de gebeurtenis als fijn en als stressvol voor het slachtoffer werd beoordeeld en hoeveel steun er was voor aangifte bij de politie. Uit de resultaten bleek dat seksuele grensoverschrijding minder serieus werd genomen bij mannelijke slachtoffers vergeleken met vrouwelijke slachtoffers, vooral door Nederlandse mannen. De meeste verschillen in attitudes werden echter enkel gevonden in het scenario met fysieke dwang.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is een thema dat al veelvuldig is onderzocht. Er zijn echter uiteenlopende  definities van  seksuele  grensoverschrijding en daarmee kan ook de focus van het onderzoek variëren. Pas in 1991 werd de definitie van verkrachting in het Nederlands wetboek voor strafrecht aangepast met een sekseneutrale verwoording (Römkens, 2008). Voor die tijd was verkrachting per definitie een daad van een mannelijke dader jegens een vrouwelijk slachtoffer. Hoewel tegenwoordig wordt erkend dat niet uitsluitend vrouwen slachtoffer worden van seksuele grensoverschrijding, blijft het onderzoek naar situaties met vrouwelijke daders en mannelijke slachtoffers vooralsnog achter, zeker in onderzoek naar attitudes tegenover slachtoffers van seksueel geweld.

In dit onderzoek wordt seksueel grensoverschrijdend gedrag, in navolging van Krahé, Tomaszewska, Kuyper, & Vanwesenbeeck (2014), gedefinieerd als ieder gedrag met als doel of resultaat om een ander tegen  zijn of haar zin tot seksueel contact te bewegen.

Een vroegere studie met een representatieve steekproef van 8000 Nederlandse mannen en vrouwen liet zien dat 11% van de mannen tussen de 15 en 25 en 13,1% van de mannen tussen de 25 en 71 minimaal eenmaal slachtoffer was geworden van fysieke seksuele grensoverschrijding (de Haas, 2012). Bij mannelijke slachtoffers met de laatste ervaring na het 16e levensjaar was de dader in 79% van de gevallen een vrouw. Van de vrouwen die deelnamen in dit onderzoek gaf bovendien respectievelijk 6,9% (15-25 jaar) en 9,7% (25+) van de vrouwen aan dat zij ooit seksueel grensoverschrijdend gedrag hebben vertoond. De meest gerapporteerde strategie in dit onderzoek was het blijven aandringen nadat de ander seks geweigerd had (de Haas, 2012).
Ervaringen met seksuele grensoverschrijding worden maar zelden bij de politie gerapporteerd. Voor mannelijke slachtoffers lijkt de drempel om aangifte te doen nog groter, gezien de schaamte en het stigma op mannelijk slachtofferschap waar zij mee te maken krijgen (Moore & Rosenthal, 2006).

De steekproef bestond uit  583  Nederlanders  tussen de 16 en 86 jaar (gemiddeld 30,3, SD = 12,5), waaronder 348 vrouwen (59,7%), 198 mannen (34,0%) en 35 participanten (6,0%) die hun geslacht niet aangaven.
De attitudes tegenover seksueel grensoverschrijdend gedrag werden gemeten door middel van een vragenlijst met vier vignetten die een situatie met vrijwillige seks (controlescenario) of seksuele grensoverschrijding beschreven. De drie scenario’s met seksuele grensoverschrijding beschreven respectievelijk verbale dwang, bewuste intoxicatie en fysieke dwang.

Deze situaties werden in een willekeurige volgorde aangeboden om bias in de antwoorden te voorkomen. Na elke situatie volgden acht vragen. Twee van deze vragen, over hoe fijn en hoe stressvol de situatie was voor de dader, werden niet gebruikt in de analyses van dit onderzoek. Deze vragen zijn alleen toegevoegd om balans in de vragenlijst aan te brengen, zodat elke vraag zowel over het slachtoffer als over de dader in het scenario werd gesteld. Zodoende werd getracht beïnvloeding van de deelnemers te voorkomen. Met de resterende vragen werden de volgende attitudes gemeten: (1) in hoeverre de situatie als acceptabel werd beschouwd, (2) de mate van verantwoordelijkheid van het slachtoffer, (3) de verantwoordelijkheid van de dader, (4) hoe fijn de situatie voor het slachtoffer was, (5) hoe stressvol  de situatie  voor het  slachtoffer was  en (6) in hoeverre er steun was voor aangifte van de situatie.

Alle vragen werden gemeten op een zevenpuntsschaal,  van  (1)  helemaal  niet  verantwoordelijk/fijn, et cetera tot (7) helemaal verantwoordelijk/fijn, et cetera.
De helft van de vragenlijsten bevatte vignetten met mannelijke daders en vrouwelijke slachtoffers en de andere helft beschreef situaties met vrouwelijke daders en mannelijke slachtoffers. De deelnemers werden willekeurig toegewezen aan een van deze twee condities. Alle vignetten beschrijven een vriendschap of relatie tussen de dader en het slachtoffer, aangezien seksuele grensoverschrijding vaak in deze context plaatsvindt.

De resultaten suggereren dat seksuele grensoverschrijding met mannelijke slachtoffers en vrouwelijke daders minder serieus wordt genomen, in het bijzonder door mannelijke participanten. De meeste verschillen in attitudes werden alleen gevonden in het fysieke- dwangscenario, bijvoorbeeld met betrekking tot de mate waarin een situatie als acceptabel beoordeeld werd en de mate van verantwoordelijkheid toebedeeld werd aan dader en slachtoffer.

Deze resultaten wijzen er mogelijk op dat de eerdergenoemde mythes over seksuele agressie jegens mannen, bijvoorbeeld het idee dat mannen relatief veel controle hebben over seksuele interactie en dus ook meer verantwoordelijkheid dragen wanneer zij slachtoffer worden van seksueel grensoverschrijdend gedrag, vooral een rol spelen in situaties van fysieke dwang. Vooral mannelijke respondenten lijken deze mythe te onderschrijven, gezien het  interactie-effect dat gevonden werd tussen het geslacht van de participanten en de experimentele conditie in het fysieke dwangscenario.

Mogelijk kan de steun voor mannelijke slachtoffers worden verbeterd door de bewustwording te vergroten dat bij mannen die tot seks gedwongen worden (ook) een gebrek aan controle kan spelen en zij dit wel degelijk als stressvol kunnen ervaren (Davies, 2002). Vergroting van deze bewustwording zou zowel voor de algemene bevolking als voor professionals wenselijk zijn, niet in het minst voor politieagenten die zedenmisdrijven behandelen en voor seksuologen die in de klinische praktijk te maken krijgen met mannelijke slachtoffers.

 

Bronnen

A. Huitema, BSc  & Prof. dr. I. Vanwesenbeeck

Huitema  e.a.,  Attitudes  tegenover  seksueel  grensoverschrijdend  gedrag  met mannelijke  slachtoffers  en  vrouwelijke  daders  .  TvS  (2017)  41-1  23-29

© De copyrights van de hier weergegeven tekst(en)/foto's rusten bij de oorspronkelijke auteur(s). Geen overname tenzij met toestemming van de oorspronkelijke auteur(s). Vermelding op deze website is enkel om educatieve en/of wetenschappelijke redenen (onderwijsdoeleinden). Deze website is niet commercieel, bevat geen reclame en heeft geen inkomsten. Onderaan de informatie vindt u telkens zoveel mogelijk de originele bronnen voorzover ons bekend. Inden er auteursrechterlijke of privacyschendingen zijn, zijn die onvrijwillig door onbekendheid/onwetendheid en niet met opzet gebeurd. Mocht u het ongepast vinden dat uw eigen informatie/foto's/portretafbeeldingen op deze website worden vermeld of is er geen correcte bronvermelding naar uw informatie, contacteer dan gerardgielen@telenet.be met opgave van de betrokken schending van copyrights en de betrokken webpagina. De info zal dan zo snel mogelijk aangepast en/of verwijderd worden. We hopen op uw begrip bij een eventuele schending. Kennis is er om te delen, niet om te bezitten!

© This site is non commercial, only educational. All information is copyrighted from the original authors. If you find information or pictures on this site that are copyright to you, or that present you or relatives on the pictures and we have used them by accident without legal permission, please contact us immediately about the violation with link to the picture or webpage where you found it and the text or pictures will be removed asap. Contact gerardgielen@telenet.be in case. Thanks for your understanding for not respecting your privacy or copyrights by accident.Sharing knownledge is more important than possessing knowledge